İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Mobbing’in iş yaşamı üzerindeki etkileri

İş yerlerinde oluşan baskı ve şiddet uygulamaları artan psikolojik gerilimler,negatif ayrımcılık gibi iş yaşamında sıkça karşılaşılan Mobbig olgusu üzerine Beykent  Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Öğr. Üyesi Doç. Dr. Erkut Altındağ ile ‘Mobbing’in İş Yaşamı Üzerindeki Etkileri’ üzerine bir röportaj gerçekleştirdik. Altındağ, Aynı iş ortamı içerisinde bulunan herkes mobbing’in bir parçası olabiliyor. Hatta bir arkadaşımızı savunurken veya destek çıkarken bile biz de bu işin bir parçası haline gelebiliyoruz. dedi.

– Mobbing nedir? En çok hangi sektörlerde görülüyor?


Doç. Dr. Erkut Altındağ

Mobbing özünde bir duygusal saldırı modelidir. Özellikle iş yerlerinde bir veya birkaç kişinin, farklı kişi veya gruplar üzerine sistematik ve uzun süreli olarak baskı kurması, kişi veya kişileri istifaya itecek şekilde etik ve ahlak dışı, bezdirici aşağılayıcı eylemlerde bulunmasına verilen isimdir. Mobbing, Mobbing’in hemen her alanda görüldüğünü söyleyebiliriz. Bu kavrama, sadece ast/üst ilişkileri açısından bakmak yanlış olacaktır. Aynı iş ortamı içerisinde bulunan herkes mobbing’in bir parçası olabiliyor. Hatta bir arkadaşımızı savunurken veya destek çıkarken bile biz de bu işin bir parçası haline gelebiliyoruz. Bu sebeple, insanın olduğu ve iletişimin yoğun yaşandığı her iş ortamında Mobbing ortaya çıkabiliyor.

-Mobbing uygulanmasının temelinde yatan nedenler nelerdir?

Elbette yöneticilerin çalışanlarına karşı psikolojik bir terör ortamı oluşturmasıdır. Mobbing kavramının temelinde iş ortamının (ikliminin) bozulması, sözlü şiddet, baskı ve hakaret kavramları bulunmaktadır. Ayrıca bu etkinin sistematik olarak yapılması da mobbing kavramını yasal bir suç haline getirmektedir. Basit bir mantıkla mobbing’in kelime anlamı üzerinden gidildiğinde, şirket içerisinde “çetecilik” yapılarak mağdurlar üzerinde baskı oluşturulması olarak da tanımlanabilir. Ayrımcılık, çatışma ve şiddet ise mobbing kavramının temel unsurlarıdır. Örneğin nepotizm ile pozitif ayrımcılık yapılırken, mobbing ile negatif ayrımcılık yapılabilmektedir.

– Mobbing uygulamaları cinsiyete göre farklılıklar gösteriyor mu?

Aslında mobbing kavramını cinsiyet üzerinden değerlendirmek, çok derin araştırmalar sonucunda ortaya konulabilecek bulgular içerdiği için oldukça zor. Örneğin, 2012 yılında MiletaTomic’in yaptığı bir araştırmada erkeklerin yüzde 77’si, kadınların ise yüzde 88’i mobbing ile yüzleştiklerini belirtmişler. Ancak dünya çapında bir genelleme yapabilmek için çok daha fazla araştırma yapmak ve bulguları modüler bir şekilde incelemek gerekiyor. Yine de bu tip suç içeren sözlü veya fiziksel şiddete ulaşan durumlarda, kadın ile erkek arasında bir ayırım yapmanın doğru olmadığı kanaatindeyim. Önemli olan mobbingin tüm kurumlardan temizlenmesi için neler yapılması gerektiğini konuşulması ve bilimsel çerçevede incelenmesi olduğunu düşünüyorum.

-Mobbing, uygulanan kişiler üzerinde nasıl etkiler bırakıyor?

Bu soruyu literatürde yer aldığı haliyle, yani üç aşamalı bir şekilde yanıtlamak faydalı olabilir. İlk aşamada, kişinin yöneticileri ve iş arkadaşları tarafından aşağılanması, küçük düşürülmesi çalışanlara üzüntü vermekte ve moralini bozmaktadır. Bu üzüntü, kızgınlığa veya öfkeye sebep olabilir. Kimi çalışanlar bu tarz davranışlar karşısında direniş gösterirken, bazıları iyi niyetle karşılık verebilmektedir. Çalışanlar genelde başka bir iş aramaya bu dönemde başlarlar. Konsantrasyon kaybı ve duygusal dalgalanmalar en önemli belirtilerdir. İkinci aşamada, uzun süreli psikolojik ve fizyolojik rahatsızlıklar başlar. Kilo kaybı veya aşırı kilo alma, depresyon, iş yerinden kaçma isteği, alkol veya sigaraya olan bağımlılık gibi sorunlar ortaya çıkar. Son aşama olan üçüncü seviyede ise, kişi işe giderken korku ve kaygı duyar. Sağlıklı düşünemediği için daha fazla hata yapmaya meyilli olur. Panik atak veya travma sonrası stres bozukluğu gibi tedavi edilmesi gereken rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Genelde bu dönemde işten ayrılma gerçekleşir ancak hasar alınmıştır.

-Mobbing ile ilgili nasıl yasal düzenlemeler mevcut ve nasıl önlemler getirilmeli?

İş Hukuku mevzuatımızda hukuka aykırı eylem niteliğindeki işveren davranışlarına atıfta bulunan;bu davranış biçimlerini cezai yaptırımlara bağlayan çeşitli düzenlemeler vardır. Ancak buradaki en önemli husus ispat konusudur. İşçi beyanı ile iddia edilen mobbing uygulamalarının kanıtlanması oldukça zor bir konudur ancak burada Avrupa ve Amerika yasalarına ve örnek davalarına baktığımızda kararların ağırlıklı olarak işçi lehine alınacak şekilde düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. İşçilerin edimlerine uyması ve sorumluluklarını yerine getirmesi durumunda şikâyet edilen yöneticinin veya işverenin yasalar tarafından tamamen yasaklanmış bir eylemde bulunmadığını ispatlaması gerekir. Açık söylemek gerekirse, insanın bulunduğu her ortamda yaşanabilecek bir içeriği olduğu için öncelikle bu suçun objektif ve hassas bir şekilde tespiti gerekmektedir. Mobbing suçunun uygulanma şiddetine göre para cezasından hapse kadar bir çok cezai yaptırım ihtimal dahilindedir.

-Konuya ilişkin eklemek istediğiniz ilave görüşlerinizi alabilir miyiz?

Mobbing ile karşılaşan bireylerin öncelikle duygusal tepkilerden kaçınmaları ve sakin hareket etmeleri, rasyonel hamleler yapmaları gerekmektedir. Maalesef bir çok çalışan anlık sinirine yenik düşerek, haklı oldukları bir konumdan haksız olacakları bir konuma doğru yer değiştirmektedir. Eğer sistematik olarak bir yöneticinizin veya kurum içerisinden bir çalışanın sizinle uğraştığını, çalışmanızı engellediğini veya kötü niyetle davrandığını düşünüyorsanız mutlaka yasal haklarınızı koruyacak şekilde hareket etmenizi öneriyorum. Sizin göstereceğiniz davranış kalıbı, ileride aynı şirkette çalışanlar için yol gösterici bir rehber niteliği kazanabilir. Ufak bir uyarı daha yaparak röportajı tamamlamak isterim. Kurum içerisinde arkadaşlarımızın veya diğer çalışanların kötü niyetli yönlendirmeleri ile başkalarına kötü davranmamamız gerekiyor. Aynı hatayı biz yaparsak, ileride kendimizi savunacak hakkımız kalmayacaktır.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Translate »